طیف سنجی تبدیل فوریه فروسرخ(Fourier-transform infrared spectroscopy) یا بهطور مختصر FTIR
روشی است برای به دست آوردن طیف فرو سرخ جذبی یک ماده بر حسب طول موج یا بهطور دقیق تر عدد موج بیشتر مواد نور را در بازهٔ فروسرخ (700نانو متر الی 1 میلی متر) جذب میکنند و با توجه به طیف جذبی آنان میتوان به مولفهها و ساختارهای مولکولی پی برد. در این روش برای تبدیل اطلاعات خام تداخل نگاره به طیف مورد نظر از تبدیل فوریه استفاده میشود.
طیف سنجی تبدیل فوریه فروسرخ به صورت عمده در سنتز مواد آلی، پلیمر ها، علوم شیمی و مهندسی شیمی، صنعت تولید دارو، تجزیه و تحلیل مواد غذایی و… مورد استفاده قرار می گیرد. یک دستگاه اف تی آی آر آزمایشگاهی قادر است همزمان داده های تفکیک پذیر طیف نور را از یک طیف وسیع نور جدا نموده و تجمیع نماید. همین نکته برتری اساسی دستگاه FTIR در مقایسه با دستگاه های سنتی IR با روش افتراقی نور است که شدت نور را در یک باریکه طیف اندازه گیری می نماید.
در FTIR، تعدادی از پرتوهای مادون قرمز توسط نمونه جذب شده و تعدادی نیز از ان عبور می کنند. در نتیجه طیف ها، جذب و عبور IR توسط مولکول های نمونه را نشان می دهند. مشابه اثر انگشت هیچ دو مولکولی با ساختار مشابه طیف مادون قرمز مشابهی تولید نمی کنند و همین طیف سنجی مادون قرمز را برای انواع مختلفی از آنالیزها مناسب می سازد.
FTIR برای آنالیز کدام مواد مناسب است؟
در بعضی مواد پیوند هایی وجود دارد که مادون قرمز را بسیار بیشتر از سایر پیوند ها جذب می نمایند(فعال) و برخی پیوند های دیگر نیز کلا این نور را جذب نمی نمایند (غیر فعال). به منظور جذب اشعه ی مادون قرمز در حالت ارتعاشی باید شاهد تغییر دوره ای ممان دو قطبی در مولکول باشیم. اینگونه ارتعاشات را اصطلاحا فعال مادون قرمز می نامند. به طور کلی قطبی تر بودن گروه عاملی موجب جذب بیشتر این اشعه می شود. به عنوان مثال گروه کربونیل بسیار قطبی است و جذب بالایی از خود نشان می دهد. اما پیوند کربن- کربن 3 گانه در بیشتر ساختارهای آلکینی کمتر قطبی است .